Witaj na stronie GOK Końskowola   Click to listen highlighted text! Witaj na stronie GOK Końskowola

Wielokulturowa historia Końskowoli sprawia, że mamy wiele pretekstów do spotkań i opowieści o jej dawnych mieszkańcach. Tym razem powodem do organizacji wydarzenia 22 października była 79. rocznica likwidacji getta w Końskowoli. Do współpracy zaprosiliśmy znawców i pasjonatów tego tematu – pastora Jarosława Batora oraz pana Mirosława Króla, którzy wygłosili ciekawe prelekcje.

Pastor Jarosław Bator przybliżył zebranym charakterystykę i sposób życia społeczności żydowskiej, a pan Mirosław Król skupił się na fakcie likwidacji getta, działaniach nazistów ze 101. Rezerwowego Batalionu Policji, którego członkowie odpowiadali za prowadzone w 1942 roku działania w Końskowoli.

Na początku lat 30 – tych XX w Żydzi stanowili ponad połowę mieszkańców naszej miejscowości. Dlatego też, gdy we wrześniu–październiku 1939 r. Lubelszczyzna znalazła się pod okupacją niemiecką, pod koniec 1940 r. zostało utworzone tutaj  getto, w którym oprócz mieszkańców osady znaleźli się także uciekinierzy z innych ośrodków – łącznie około 2 tys. osób. Liczba ta szybko zwiększyła się do 2350 osób. 8 maja 1942 r. około 1,6 tys. osób z getta zostało wywiezionych przez okupanta do niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Sobiborze. W maju 1942 r. do Końskowoli przybyło kolejne ok. 3,5 tys. Żydów ze Słowacji. Wszyscy zdolni do pracy mieszkańcy getta byli przymusowo zatrudniani w działających na naszym terenie obozach pracy. W ciągu miesiąca także i oni zostali wywiezieni do Sobiboru.

W październiku 1942 r. dokonała się krwawa zagłada mieszkańców Końskowoli pochodzenia żydowskiego. Około 800 – 1100 osób, w tym głównie kobiet i dzieci, zostało rozstrzelanych w pobliżu nowego kirkutu (na tzw. Brzezinkach). Ostatecznie w maju 1943 r. działające na terenie miejscowości obozy pracy zlikwidowano, zaś wszystkich pozostałych jeszcze przy życiu Żydów przeniesiono do innych obozów. Szczegółowy opis tej  nazistowskiej zbrodni  można odnaleźć z zaskakującym miejscu, w książce Christopheta R. Browninga „Zwykli Ludzie”, dotyczącej działalności 101. Rezerwowego Bataliony Policji. 

Na terenie kirkutu nie znajdziecie Państwo żadnych śladów rozgrywającej się tam tragedii. Nie ma ich również w najbliższej okolicy. Jedynie napis na postawionym tam po drugiej wojnie światowej krzyżu mówi  „Tutaj oczekują zmartwychwstania praojcowie Wasi”.

W przyszłym roku będziemy obchodzili 80 rocznicę tych tragicznych wydarzeń.

Dziękujemy wszystkim za obecność na spotkaniu, merytoryczne komentarze, analizę mapy miejscowości i przejmujące wspomnienia.

Oprac. Joanna Dziewięcka-Oroń

Źródła:  Dzieje Końskowoli, red. R. Szczygieł, Lublin 1988, www. sztetl.org.pl

Czcionka
Kontrast
Click to listen highlighted text!